Over tomaten en komkommers

20170622_105637

De afgelopen maanden heb ik twee ochtenden per week vrijwilligerswerk gedaan bij Stadsboerderij Caetshage hier in Culemborg. Caetshage is een kleinschalige biologische zorgboerderij, waar heel veel verschillende soorten groenten en fruit worden geteeld, zowel in de volle grond als in de kas. Meewerken op een “echte” boerderij kan ik iedere hobby tuinier aanraden, want je steekt er veel van op, wat je vervolgens weer in je eigen tuin kan toepassen!

Daarom vandaag een paar tips uit de eerste hand, over de teelt van tomaten en komkommers (zelfde methode geldt ongeveer voor aubergines):

  1. Tomaten en komkommers groeien het beste in een kas, dan zijn ze eerder rijp en met name tomaten hebben dan minder last van phytophthera (schimmelziekte). De kas moet goed worden geventileerd, zodat de planten zo droog mogelijk blijven. Water wordt alleen gegeven bij de wortels. Komkommers kun je trouwens ook prima in de volle grond telen. Tomaten ook, als je een beetje geluk hebt met het weer (zoals de droogte van de afgelopen tijd …), of als je een afdakje boven ze plaatst. En zorg er dus voor dat er geen water op de bladeren en vruchten terecht komt.
  2. De planten groeien in de kas bij voorkeur langs touwtjes, en dat heeft een belangrijk voordeel ten opzichte van stokken (wat zelf altijd deed): ze kunnen namelijk horizontaal (scheef) afgelegd worden, waardoor je veel langere planten krijgt en dus meer vruchten. Naarmate de planten langer worden, wikkel je de plant steeds een stukje verder spiraalsgewijs om het touw heen (klosje touw aan de bovenkant wordt afgerold) en wordt het touw zijwaarts verplaatst. Zie foto 1 hierboven, de planten mogen niet dus boven het eind van het touw uitgroeien.
    De onderste bladeren worden verwijderd, telkens tot 1 blad onder de onderste tros/vrucht. Dit doe je elke 1 of 2 weken, afhankelijk van de groeisnelheid. Bij tomaten stopt mijn oogst meestal na de 5e tros, maar met deze methode kun je gemakkelijk 8 trossen per plant halen.
  3. Bij komkommers worden alle dieven (=okseltakken), nieuwe takjes vanuit de wortels en de meeste vruchtbeginsels verwijderd, zodat er elke tweede oksel 1 vrucht overblijft (bij snackkomkommers 1 vrucht in elke oksel), zie foto 2 hieronder. Bij tomaten wordt elke tros na de 5e vrucht getopt (kerstomaten na ca. 12 vruchten).
  4. Vruchtgroenten hebben veel voeding nodig. Dit kun je het beste verdund in het water geven, bijvoorbeeld door koemestkorrels op te lossen in een emmer water en vervolgens bij de voet van de planten te gieten.
  5. Oogst de vruchten tijdig, zodat de plant energie overhoudt voor de volgende (tros) vruchten. Komkommers zijn rijp wanneer het onderste “gerimpelde” stukje van de vrucht glad wordt.

Veel succes met de teelt!

20170622_105605

Advertenties

Voorjaar met hindernissen

De lente, en dan vooral de maand mei, vind ik zelf de mooiste periode in het moestuinjaar: als alles wat gezaaid is gaat ontkiemen en groeien, de stijgende temperatuur buiten werken weer plezierig maakt, en al dat jonge frisse groen vol belofte zit van heerlijke groenten die later in het jaar geoogst kunnen worden.

Het was echter een voorjaar met hindernissen. Allereerst was het erg koud tot ongeveer half mei, wat het ontkiemen en groeien erg vertraagde. Mijn tuinbonen kwamen zelfs helemaal niet op. Verrot in de grond of opgegeten door muizen/vogels?

Verder was ik zelf de hele maand mei in China, wat betekende dat ik een sterk aangepast teelschema moest maken. Maar met een goede voorbereiding blijkt het prima mogelijk (alhoewel niet heel leuk) om de belangrijkste groeimaand van het jaar op afstand gade te slaan. En in China deed ik alvast inspiratie op voor nieuw te telen groenten!

20170520_102555

Kort samengevat deed ik de volgende aanpassingen in mijn voorjaarsplanning:

  • Met zaaien had ik rekening houden dat er in mei nog nauwelijks iets te oogsten mocht zijn. Dus geen spinazie en radijsjes gezet dit jaar, en de peultjes wat later gezaaid dan normaal (half maart).
  • Verder had ik in maart en april al peultjes, bietjes, wortels en prei gezaaid, en uien en aardappels gepoot. Dat kan allemaal lekker doorgroeien in mei.
  • Mijn kas werd eind april volgezet met tomaten, aubergines, paprika’s en pepers. Voor de kas heb ik een automatisch watergeefsysteem van De Wiltfang, hiermee kan je maximaal twee weken afwezigheid overbruggen, heel handig voor vakanties.
  • Voorgezaaide mais, sojabonen, kolen, kruiden en de restanten van de “kas”planten werden eind april buiten uitgeplant. De sojabonen zijn het meest kougevoelig en mochten eerst nog onder “cloches” (plastic beschermkappen, kant en klaar te koop of zelf te maken van plastic verpakkingen).
  • Komkommer- en pompoenplantjes waren heel klein, die mochten tot eind mei in pot in de kas blijven staan.
  • Rabarber: zoveel mogelijk eind april al geoogst en meteen ingevroren. Daar kan ik nu allerlei heerlijks mee maken, zoals rabarbercrumble, rabarbertaart, of rabarber-aardbeien-vlierbessen siroop
  • Meteen na terugkomst bonen en courgette gezaaid. Met de huidige warme temperaturen kiemen die supersnel!

In mei werd er door mijn lieve thuisfront alleen water gegeven wanneer nodig, en het grootste onkruid werd verwijderd. Meteen na terugkeer op 30 mei kon ik sla, rucola en peultjes oogsten, dat was heerlijk thuiskomen. 🙂

20170531_183818.jpg

Overvloed

Voor mijn gevoel is de zomer nu toch voorbij, en ook de tuin begint er al aardig herfstig uit te zien. Dus ik begin terug te kijken op een heel geslaagd oogstseizoen. Het weer werkte goed mee: al vanaf het voorjaar veel mooie zonnige dagen, die regelmatig werden afgewisseld met flinke regenbuien. Resultaat: een overvloedige oogst aan tomaten, minikomkommers, peultjes/doperwtjes, tuinbonen, snijbonen, rucola, zwarte bessen, rabarber, snijbiet en rode ui. En daar kwamen afgelopen weken nog appels, bramen en pompoen bij.

20150814_073637x

Ook zijn er elk jaar gewassen die het minder goed doen. Deze keer waren dat de sperziebonen (drie keer gezaaid, slechts een paar planten kwamen op), vijgen (door merels en wespen aangevreten) en knolvenkel (in bloei geschoten). Ook de rode bieten en wortels bleven klein, waarschijnlijk doordat het begin van het seizoen nogal droog was.

Vooral de tomaten en snackkomkommers waren de afgelopen weken een groot succes, waarvan ook collega’s en buren naar hartelust konden meegenieten. Niet alles kan meteen opgegeten worden, dus de vriezer zit vol en ook probeer ik wat verschillende bewaartechnieken uit.

20150826_101306

Zo maakte ik de afgelopen weken:
– Ketchup (recept uit het geweldige boek Homemade van Yvette van Boven)
– Twee soorten limonadesiroop (zwarte bes-rabarber en braam-appel)
– Jam van bramen, frambozen en pruimen
– Appeltaart en appelmoes
– Gedroogde vijgen, om te snacken en voor in de havermoutkoekjes
Gedroogde tomaatjes, lekker in de salade en op de boterham
Ginger ale (ook van Yvette) en snelle appelcider (zelfde methode, alleen appelsap in plaats van water, en zonder gember en citroen)
– En de snijbonen? Die zijn supermals en zoet en verwerk ik zo ongeveer in elke maaltijd deze week. Dus door de pasta, in de hartige taart, in de rijst, door de chili, en in de omelet.

Heb jij ook veel oogst van een bepaalde groente of fruit? Ik ben benieuwd wat je daarmee maakt, dus laat het me weten!
Zo heb ik nu nog een boel pompoenen en walnoten liggen, en daarvoor kan ik nog wel wat inspiratie gebruiken 🙂

20150812_175107

 

Oogstseizoen

P1190004

Toen wij begin augustus terugkwamen van (ruim) 2 weken zomervakantie in de Franse Alpen, was ik zoals altijd weer verbijsterd door de hoeveelheid groente die mijn kleine tuintje in zo’n korte tijd kan produceren.

Natuurlijk is het onmogelijk om alles meteen op te eten, dus vooral voor de meer bederfelijke groenten & fruit moest ik een oplossing bedenken:

  • alle kleine tomaatjes droogde ik in de oven
  • grote en overrijpe tomaten verdwenen in tomatensoep en tomatensaus
  • ook de vijgen werden gedroogd (net als de tomaatjes, maar dan zonder kruiden en olie), en die verwerkte ik vervolgens in havermoutkoekjes
  • van de te dikke boontjes maakte ik curry
  • het overschot aan zacht fruit vroor ik in, om er later jam van te kunnen maken

En natuurlijk kon ik op m’n werk collega’s blij maken met verse tomaten en komkommers voor bij de lunch 🙂

Ovengedroogde tomaten

P1190010

Zelf gedroogde tomaten zijn overal lekker bij (op brood met kaas, in de salade, bij de pasta), en een hele goeie manier om een oogstoverschot weg te werken. Een leuk klusje voor deze herfstachtige zomerdagen!
En aangezien het nu tomatenseizoen is, kun je ook voor weinig geld een grote zak rijpe tomaatjes kopen, bijvoorbeeld bij de Turkse/Marokkaanse winkel.

P1190006P1190009

1 kilo rijpe tomaten, bijvoorbeeld kerstomaten of pomodori’s
peper en (zee)zout
1/2 liter goede olie (bijvoorbeeld extra vergine olijfolie)
verse rozemarijn, salie, oregano en/of tijm
minstens 5 teentjes knoflook

Halveer de tomaatjes en leg ze met de snijkant naar boven op een bakplaat met bakpapier. Snijd grote tomaten in partjes. Bestrooi met peper (uit de molen) en zeezout. Leg de teentjes knoflook (gepeld) en de takjes kruiden tussen de tomaten in.
Droog in ongeveer 3 uur in een lauwe oven (80-100 graden), met de deur op een kiertje totdat ze halfdroog zijn (dus niet helemaal uitgedroogd en hard).
Doe de tomaatjes met de kruiden en de knoflook in een schone (weck)pot en voeg zoveel olie toe totdat ze onder staan. Laat tenminste een paar dagen staan voordat je ze gaat gebruiken. In de koelkast kunnen ze heel lang bewaard worden, maar bij ons zijn ze altijd binnen een paar weken op …

PS – Als de olie op termijn wat gelig wordt en stolt dan is dat niet erg, het komt doordat de resterende sappen uit de tomaatjes zich langzamerhand met de olie mengen. Zodra je de pot uit de koelkast haalt wordt het weer helder en vloeibaar.

Supersoep

Voor de linzensoep

Superlekker, supermakkelijk en supergezond.
Met dit eenvoudige recept heb je in een half uur een heerlijke linzensoep op tafel.

Basis:
1 cup gedroogde rode linzen = 190 g
(als je andere soorten linzen gebruikt wordt de kooktijd iets langer)
1 ui in grove stukken
1 blik gepelde tomaten (of 1 pond verse tomaten)
2 bouillonblokjes
eventueel groenten naar keuze, zoals courgette, pompoen, wortel, etc.

Extra spicy:
1 el verse gember, geraspt
1/2 citroen of limoen in parten
1 teentje knoflook
1 rode peper (zonder zaadjes)
1 tl komijnzaad
1/2 tl piment
1 tl kaneel of 1 kaneelstokje

Bak de ui met eventueel gember, knoflook en specerijen in een klein beetje olie. Voeg alle overige ingrediënten en 4 cups water toe en laat een half uur koken. Verwijder (indien gebruikt) de parten citroen en het kaneelstokje.
Pureer de soep in de blender of met de staafmixer.

Eventueel garneren met verse kruiden, pompoenpitjes, etc.
Enjoy!

Rode-linzensoep