Voorjaar met hindernissen

De lente, en dan vooral de maand mei, vind ik zelf de mooiste periode in het moestuinjaar: als alles wat gezaaid is gaat ontkiemen en groeien, de stijgende temperatuur buiten werken weer plezierig maakt, en al dat jonge frisse groen vol belofte zit van heerlijke groenten die later in het jaar geoogst kunnen worden.

Het was echter een voorjaar met hindernissen. Allereerst was het erg koud tot ongeveer half mei, wat het ontkiemen en groeien erg vertraagde. Mijn tuinbonen kwamen zelfs helemaal niet op. Verrot in de grond of opgegeten door muizen/vogels?

Verder was ik zelf de hele maand mei in China, wat betekende dat ik een sterk aangepast teelschema moest maken. Maar met een goede voorbereiding blijkt het prima mogelijk (alhoewel niet heel leuk) om de belangrijkste groeimaand van het jaar op afstand gade te slaan. En in China deed ik alvast inspiratie op voor nieuw te telen groenten!

20170520_102555

Kort samengevat deed ik de volgende aanpassingen in mijn voorjaarsplanning:

  • Met zaaien had ik rekening houden dat er in mei nog nauwelijks iets te oogsten mocht zijn. Dus geen spinazie en radijsjes gezet dit jaar, en de peultjes wat later gezaaid dan normaal (half maart).
  • Verder had ik in maart en april al peultjes, bietjes, wortels en prei gezaaid, en uien en aardappels gepoot. Dat kan allemaal lekker doorgroeien in mei.
  • Mijn kas werd eind april volgezet met tomaten, aubergines, paprika’s en pepers. Voor de kas heb ik een automatisch watergeefsysteem van De Wiltfang, hiermee kan je maximaal twee weken afwezigheid overbruggen, heel handig voor vakanties.
  • Voorgezaaide mais, sojabonen, kolen, kruiden en de restanten van de “kas”planten werden eind april buiten uitgeplant. De sojabonen zijn het meest kougevoelig en mochten eerst nog onder “cloches” (plastic beschermkappen, kant en klaar te koop of zelf te maken van plastic verpakkingen).
  • Komkommer- en pompoenplantjes waren heel klein, die mochten tot eind mei in pot in de kas blijven staan.
  • Rabarber: zoveel mogelijk eind april al geoogst en meteen ingevroren. Daar kan ik nu allerlei heerlijks mee maken, zoals rabarbercrumble, rabarbertaart, of rabarber-aardbeien-vlierbessen siroop
  • Meteen na terugkomst bonen en courgette gezaaid. Met de huidige warme temperaturen kiemen die supersnel!

In mei werd er door mijn lieve thuisfront alleen water gegeven wanneer nodig, en het grootste onkruid werd verwijderd. Meteen na terugkeer op 30 mei kon ik sla, rucola en peultjes oogsten, dat was heerlijk thuiskomen. 🙂

20170531_183818.jpg

De moestuin in maart

 

 

 

 

 

 

 

 

Maart is een maand van voorpret: er is weinig meer te oogsten, maar er kan wel van alles gezaaid worden.

Dat begint eigenlijk al in februari met groenten die meteen buiten de grond in mogen(zoals tuinbonen, uien en knoflook), en met het binnen voorzaaien van de warmteminnende gewassen, die de Nederlandse lente nog te koud vinden: tomaten, aubergine, paprika en pepers. De afgelopen weken kwamen daar nog bij:

  • In potjes in de kas:  pompoen, komkommer, snijbiet, meloen, mais.
  • Buiten in de volle grond: peultjes, regenboog wortelen, bietjes, rucola, prei, aardappels, knolselderij, romaanse sla.

Op dit moment staat de kas vol met kleine frisse plantjes. Natuurlijk zijn het er altijd te veel (vooral bij grote planten zoals pompoen of courgetteheb je er aan 1 of 2 genoeg …), dus ik maak er graag vrienden en bekenden blij mee, en de kinderen verkopen ze met Koningsdag op de vrijmarkt.

Wat oogst betreft was het dus een beetje mager in februari/maart, eigenlijk stond er alleen nog prei en flowersprout (kruising boerenkool met spruitjes) buiten, en andijvie en rucola in de kas. Van die laatste twee maak ik graag een Caesar-achtige salade, met knapperige knoflookcroutons (van oud brood), lente-ui, zwarte taggia olijfjes, eventueel geraspte Parmezaanse kaassnippers, en caesardressing (bijvoorbeeld deze, maar je hebt ook goede in de winkel).

Flowersprout is een heel leuk nieuw gewas. De “spruitjes” staan open als een bloem en zijn paarsachtig van kleur. De smaak is wat milder, iets meer richting boerenkool. Ik snijd ze doormidden en roerbak ze dan met een uitje en wat currypasta, en dan met rijst, cashewnoten en/of een gebakken eitje. Heerlijk!

PS – deze week startte mijn sabbatical van ruim 5 maanden. Meer tijd voor mijn groentetuin dus, maar ook om andere plannetjes uit te voeren zoals beter Chinees leren, en een zogenaamd “tiny house” bouwen. Meer hierover kun je vanaf april lezen op deze blog. Hier is het eerste bericht alvast!

Jiaozi voor Chinees Nieuwjaar

20140129_182829

Met twee Chinese dochters in huis proberen we regelmatig wat aandacht aan Chinese tradities te besteden, zoals het eten van Jiaozi (Gyoza, dumplings) met Chinees nieuwjaar. Het oorspronkelijke recept is met kool en varkensgehakt, maar wij vinden de (vegetarische) varianten met o.a. shii-take minstens zo lekker. Als je alles zelf maakt, dus ook de deegvelletjes, is het heel bewerkelijk gerecht waar je het beste een (zondag)middag voor uittrekt. Maar Chinese vrienden vertellen mij dat zij dat liever ook niet doen – je kunt bij de toko hele goede diepgevroren kant-en-klare deegrondjes kopen.

20150217_165707Deze keer heb ik twee soorten deeg uitgeprobeerd (tarwe dumpling pastry en glutenvrije rijst/tapioca wonton wrappers), en ook twee vullingen (de hoeveelheden hieronder zijn indicatief). Voor elke vulling heb ik 1 pak deegvellen gebruikt.

Probeer vooral zelf te variëren met de ingrediënten van de vulling, en houd hierbij in de gaten dat deze niet te droog mag zijn, en best sterk van smaak (zout, knoflook, etc.). Tijdens het bakken wordt de smaak namelijk een stuk milder.

Vulling 1 (ca. 25 stuks):
150 gram fijngesneden spitskool of chinese kool
50-100 g shiitake, in kleine blokjes
1 ui, gesnipperd
2 el gehakte peterselie
150-200 g tofu (neem voor een extra krachtige smaak de helft gerookte tofu)

Vulling 2 (ca, 25 stuks):
150 g pompoen, in kleine stukjes
50-100 g shiitake, in kleine blokjes
2-3 el gekookte maiskorrels (of uit blik)
1 ui, gesnipperd
2 el gehakte koriander
100 g gekookte glasnoedels (mihoen), uitgelekt

20150217_095908

Ontdooi de deegrondjes of maak ze zelf (zie hier voor meer uitleg).
Roerbak alle groenten uit de hierboven beschreven vullingen kort, zodat het net niet meer rauw is (bruin hoeft niet). Let op dat de pompoen iets langer nodig heeft om gaar te worden, eventueel kun je die eerst even apart opbakken. Doe de gebakken groenten in een kom en voeg de tofu (in stukjes gebrokkeld) of de mihoen (fijn gesneden) toe.

Voeg vervolgens aan elke vulling de volgende ingrediënten toe:
3 lente-uitjes, fijngesneden
1 teentje knoflook, uitgeperst
1 eetlepel geraspte verse gember
2 el Shoyu sojasaus
2 el rijstazijn
1 el sesamolie
1 tl zout
versgemalen peper

Meng goed door (kneed eventueel met de hand) totdat alles mooi gemengd is. Als het te nat is kun je een eetlepel maizena toevoegen. Zet in de koelkast totdat je de deegrondjes gaat vullen, zodat de smaken goed kunnen intrekken.
Maak de rand van een deegrondje vochtig met een beetje water, leg er een lepel vulling op en knijp goed dicht. De traditionele vorm is een soort half maantje, maar gebruik gerust je eigen creativiteit.

20150217_173506 20150217_173827

Leg de Jiaozi in een licht ingevette koekenpan en bak ze op rustig vuur tot ze aan de onderkant een beetje bruin worden. Voeg vervolgens een scheut warm water toe, en laat met een deksel op de pan nog ca. 10 minuten doorgaren. Het is de bedoeling dat de dumplings gaar stomen in het water. Ze zijn klaar als al het water opgenomen is, en het deeg gaar en een beetje doorzichtig is. Deeg van rijst/tapioca blijft vrij wit en is doorzichtiger en zachter dan deeg van tarwebloem, dat iets geler is en steviger blijft.

20140129_175731

Essentieel onderdeel van Jiaozi eten is de sojasaus waarin ze gedipt worden. Zelf gebruik ik hiervoor het liefste milde sojasaus (Shoyu), te krijgen bij o.a. toko’s en natuurvoedings-winkels. Ketjap kan ook, maar vind ik zelf wat te zoet (de kinderen vinden dat juist lekkerder). De traditionele dip is trouwens een mengsel van sojasaus, rijstazijn, knoflook, sesamolie, gember, rode peper, etc., bijvoorbeeld zoals in dit recept, maar alleen sojasaus is ook al heerlijk.
Dumplings smaken extra lekker met een (wit) biertje erbij.

Xinnian Kuaile (Gelukkig Nieuwjaar) en eet smakelijk!

Pompoenbroodjes

20141019_182525

Als je veel pompoenen uit eigen tuin hebt, dan heb je wel eens behoefte aan een ander recept dan pompoensoep, gegrilde pompoen, stoofgerecht met pompoen, etc.

Deze krentenbol-achtige pompoenbroodjes, gebaseerd op een recept uit het boek Bijzonder Brood, zijn dan een welkome afwisseling. Echt een lekker klusje voor een luie herfst(zon)dag thuis: ze zijn niet veel werk om te maken, maar door het laten rijzen tussendoor duurt het wel even voordat ze klaar zijn.

400 g pompoen (geschild, in blokjes)
40 g olie of boter
40 g suiker, honing of oerzoet
2 tl zout
1 tl piment
1/2 tl nootmuskaat
15 g verse gist of 7 g gedroogde gist
350 g (spelt)bloem, ik gebruikte de helft volkoren speltmeel
50 g gedroogde cranberries
50 g rozijnen
(of 100 g andere gedroogde vruchten)
50 g pompoenpitten
50 g walnoten, grof gehakt
(of 100 g andere noten/zaden)

Stoom of kook de pompoenblokjes 20-30 minuten totdat ze gaar zijn, giet eventueel kookvocht af en laat uitdampen. Meng de pompoenblokjes met olie, specerijen, suiker en zout met staafmixer of keukenmachine tot een gladde massa. Laat afkoelen tot handwarm.
Meng de gist met een eetlepel lauw water en laat een kwartier staan.
Maak vervolgens een deeg van het meel, de pompoenpasta en het gistmengsel. Kneed circa 5-10 minuten stevig door totdat het elastisch is. Als het deeg aan je handen plakt (te nat), voeg dan met kleine beetjes bloem toe. Als het te droog is, voeg een beetje handwarm water toe.
Laat circa 1-2 uur rijzen op kamertemperatuur, in een ruime afgedekte kom, totdat het minstens verdubbeld is.
Voeg de noten en vruchten toe en kneed nog even goed door. Vorm 12 mooie ronde bolletjes van het deeg en leg die met wat ruimte ertussen op een bakplaat (liefst op bakpapier). Schuif de bakplaat in een ruime plastic zak, blaas er wat lucht in zodat die bol staat, en laat nog ongeveer een half uur rijzen.
Bak gedurende 15-20 minuten in een voorverwarmde oven van 200 graden, of totdat ze mooi bruin zijn en hol klinken als je er aan de onderkant op klopt.

Een waarschuwing: warm met een beetje boter zijn ze echt verslavend lekker 🙂
Om dat effect de volgende dag weer te bereiken stop ik ze even (gehalveerd) in de broodrooster of -op kantoor- in het tosti-ijzer.